Rosy Wertheim (1888 – 1949)

Rosy Wertheim werd op 19 februari 1888 geboren en was een kleindochter van de Amsterdamse bankier Abraham Wertheim: vanwege zijn verdiensten voor de stad werd het Wertheimpark naar hem vernoemd, de plaats waar jaarlijks de Auschwitz-herdenking wordt gehouden bij het spiegel-monument van Jan Wolkers.

Muzikale opleiding
Rosy werd na haar middelbare schooltijd naar een kostschool in Parijs gestuurd waar haar enthousiasme voor de muziek werd gewekt. Zij kreeg daar zo goed pianoles dat ze besloot pianiste te worden. Na haar terugkeer naar Nederland volgde ze een opleiding bij de Nederlandse Toonkunst Vereniging, haalde haar diploma en ging vervolgens voor harmonie en contrapunt in de leer bij Bernard Zweers en Sem Dresden. Ze werd docente piano en solfège aan het Muzieklyceum in Amsterdam en leidde verscheidene koren. Daaronder kinderkoren die bestonden uit de ergste schooiertjes van Amsterdam, de zogenaamde Eilandenkinderen, en het koor van het Religieus Socialistisch Verbond. Uit dit alles komt Rosy naar voren als een liberale, sociaal betrokken, levendige, ‘outgoing’ persoonlijkheid. Ze componeerde aanvankelijk voornamelijk liederen en koorwerken: zo schreef ze in 1914 het lied “Neutraal” op een tekst van François Pauwels, waarmee ze bekendheid verwierf.

Getting nervous because of your upcoming interview? Kill the nerves by playing online slots. You could get lucky and win great cash prizes.

Verblijf in Frankrijk
De nieuwe Franse muziek van onder andere Ravel en de Groupe des Six sprak haar zo aan dat zij in 1929 besloot een aantal maanden in Parijs verder te studeren. Zij vond daar zo gemakkelijk aansluiting bij het Parijse muziekleven dat zij er 6 jaar bleef en compositieles bij Louis Aubert nam. Zij ontmoet daar in de muziekkringen rond Montparnasse componisten als Jacques Ibert, Darius Milhaud en Arthur Honegger. Ze componeert veel (o.a. haar vrij bekende Strijkkwartet uit 1933) en schrijft voor het Nederlandse arbeidersdagblad ‘Het Volk’ over het Parijse muziekleven.

Wenen en New York
In 1935 verwisselde zij Parijs met Wenen, waar zij verder les krijgt van Professor. Weigl. Ze maakt daar mee hoe de joden steeds meer geïntimideerd worden door de machtiger wordende Nazi’s. Vervolgens reist ze in 1936 naar New York. Daar krijgt zij enige bekendheid bij de zogenaamde Composers Laboratories waar composities van haar hand, onder andere haar strijkkwartet, ook worden uitgevoerd. In 1937 vestigt zij zich weer in Amsterdam, waar werken uit haar Parijse periode worden uitgegeven en uitgevoerd.

Onderduik
Rosy Wertheim bleef tijdens de eerste oorlogsjaren nog componeren (zij schreef in totaal ruim 80 werken) op haar woonadres Stadionplein 89, en zij gaf aanvankelijk ook nog huisconcerten met hedendaagse muziek. Na verraad moest zij echter vanaf 1942 onderduiken op wisselende adressen, onder andere in het Gooi, en componeerde ze in 1942 nog een Trio voor fluit, clarinet en fagot.  Ze overleefde de oorlog, haar broer Bram niet. Na de bevrijding ging zij lesgeven aan de Muziekschool in Laren, maar haar gezondheid ging achteruit en zij stierf op 27 mei 1949. Rosy Wertheim heeft na de oorlog niet meer gecomponeerd.
naar boven

Haar muziek

Trois chansons voor zang, fluit en piano (1939)
Rosy Wertheims muziek uit de 30’er jaren verraadt haar verblijf in Frankrijk, heeft een lichte, impressionistische en levendige toets, en fraaie harmonieën. Haar werken voor kinderkoor uit haar vroege periode moeten nog ‘herontdekt’ worden..

Oeuvre
Een werkenlijst van Rosy Wertheim is in voorbereiding. Zij schreef ruim 80 composities, waaronder een groot aantal liederen met diverse bezetting, koorwerken, een aantal orkestwerken, een pianoconcert, en kamermuziek. Probleem is dat veel van haar werk niet gedateerd is en daardoor moeilijk in de tijd te plaatsen

Literatuur

CD
Modern Times – Music from Dutch Jewish Composers. Channel Classics CCS 7995
Sonatina voor piano – Kees Wieringa. Do Records 006